محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
143
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
منقّى مساوى يكديگر كوفته و بيخته به روغن بادام يا روغن گاو چرب نموده ، با سه وزن ادويه عسل بسرشند . [ 99 ] اطريفل كبير : جهت تقويت دماغ و قطع رياح بواسير و نفخ معده و برص و بهق و اصلاح خلط سوداوى نافع است . صفت آن : هليلهء كابلى ، آمله و بزر كرفس جبلى ، از هر يك شش درهم ؛ شيطرج هندى ، نانخواه و صعتر ، از هر يك دو اوقيه ؛ سنبل الطيب ، حماما ، هيل و وج ، از هر يك سه درهم ؛ دارچينى ، دو درهم ؛ فلفل ابيض و اسود ، نارمشك و ملح هندى ، از هر يك نيم اوقيه ؛ خبث الحديد مدبّر ، سه اوقيه ؛ خردل ، يك اوقيه و نيم و نوشادر ، نيم درهم به روغن بادام تر نموده ، با سه وزن ادويه عسل بسرشند . [ 100 ] اطريفل مقل : جهت بواسير و اسهال بواسيرى نافع است . صفت آن : پوست هليلهء زرد ، آملهء منقّى ، هر يك ده مثقال ؛ مقل ، سى مثقال در آب گندنا حل كنند و با شصت مثقال عسل به قوام آورند و هليله و آمله را با آن بسرشند . [ 101 ] اطريفل مقل مليّن : جهت بواسير ، نافع است . صفت آن : پوست هليلهء كابلى ، پوست بليله ، هليلهء سياه ، آملهء منقّى ، افتيمون و اسطوخودوس ، از هر يك ده مثقال ؛ تربد سفيد ، هفت مثقال ؛ مقل ، فلوس خيارشنبر ، سى مثقال ، مقل و فلوس را در آب گندنا حل كنند و با عسل به قوام آورند ، ادويه را به روغن بادام چرب نموده ، بسرشند و استعمال نمايند . [ 102 ] اطريفل گشنيز : جهت منع بخارات از دماغ و ريختن سوداى سوخته به معده و تقويت حواس ، نافع است . اجزاى او اجزاى اطريفل صغير است بعينه و گشنيز خشك ، مثل نصف اجزاء . [ 103 ] اطريفل ماهان : جهت برص و بهق ابيض و امراض بلغميه بعد از تنقيه مداومت نمايند . صفت آن : هليلهء كابلى ، بيست مثقال ؛ بليله و آمله از هر يك ده مثقال ؛ برنگ مقشّر ، پنج مثقال ؛ شيطرج ، سعد و زنجبيل ، از هر يك سه مثقال ؛ ساذج ، پنج مثقال ؛ بسفايج و اسطوخودوس ، از هر يك ، يك مثقال ؛ غاريقون ، شش مثقال ؛ قسط سه مثقال ؛ كندر ، مصطكى ، انيسون ، قرنفل ، هيل و جوزبوا ، از هر يك شش مثقال ؛ فلفل ، دارفلفل و نارمشك ، از هر يك چهار مثقال و عسل سه وزن ادويه . قدر شربت ، از سه درهم تا چهار